Συνήγορος Καταναλωτή:Καταχρηστικές οι χρεώσεις για εγγραφή δικαιωμάτων στο Κτηματολόγιο

Δευτέρα 10 Νοεμβρίου 2008

Να μην καταβάλουν προς τις τράπεζες οι δανειολήπτες τέλη εγγραφής και έξοδα εγγραφής εμπράγματων δικαιωμάτων στο Εθνικό Κτηματολόγιο και να διεκδικήσουν, ως αχρεωστήτως καταβληθέντα, τυχόν μονομερώς εισπραχθέντα ποσά εκ μέρους των τραπεζών ζητάει ο Συνήγορος του Καταναλωτή κ. Ευαγ. Ζερβέας.

Και καλεί την Ένωση Ελληνικών Τραπεζών να παρέμβει στα μέλη της και κάθε μία τράπεζα ατομικά να απόσχει από την επιβολή αθέμιτων χρεώσεων κατά των δανειοληπτών - καταναλωτών για δικαιώματα και έξοδα εγγραφής εμπράγματων δικαιωμάτων της στο Εθνικό Κτηματολόγιο και να επιστρέψει άμεσα στους καταναλωτές τυχόν ήδη εισπραχθέντα αχρεωστήτως για την αιτία αυτή τέλη.

Όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση του Συνήγορου του Καταναλωτή είναι καταχρηστικές οι χρεώσεις τραπεζών κατά δανειοληπτών για εγγραφή εμπραγμάτων δικαιωμάτων στο Εθνικό Κτηματολόγιο.

Συγκεκριμένα, από αναφορές που υπέβαλαν στον Συνήγορο του Καταναλωτή πολίτες- δανειολήπτες, διαπιστώθηκε ότι οι τράπεζες χρεώνουν ή επιχειρούν να χρεώσουν τους δανειολήπτες, συχνά με απευθείας ανάληψη από τον λογαριασμό τους, έξοδα και τέλη καταχώρησης εμπραγμάτων δικαιωμάτων στο Κτηματολόγιο, ύψους 105 Ευρώ, ήτοι 35 Ευρώ για το τέλος εγγραφής συν 70 ευρώ για «έξοδα». Ωστόσο, όπως σημειώνεται στη σχετική ανακοίνωση:

- Βάσει των νόμων 2664/1998 και 3587/2007 για το Εθνικό Κτηματολόγιο, και των ερμηνευτικών τους εγκυκλίων, τα πάγια ανταποδοτικά, υπέρ του Οργανισμού Κτηματολογίου και Χαρτογραφήσεων Ελλάδος, τέλη και τα λοιπά υπέρ του Δημοσίου και τρίτων δικαιώματα για τις κτηματολογικές εγγραφές βαρύνουν τον δανειστή ο οποίος εγγράφει υποθήκη, προσημείωση υποθήκης ή άλλη δέσμευση της εξουσίας διάθεσης σε δικαίωμα, άρα η καταβολή οποιουδήποτε τέλους γίνεται για την εξασφάλιση των εμπραγμάτων δικαιωμάτων των ίδιων των τραπεζών για χορηγηθέντα στεγαστικά και άλλα δάνεια προς τους δανειολήπτες.

- Κατά τη σύναψη της δανειακής σύμβασης κατ΄ εφαρμογή των σχετικών Γενικών Όρων Συναλλαγών (ΓΟΣ), οι δανειολήπτες έχουν ήδη καταβάλει τα σχετικά έξοδα δανείου, όπως και να περιγράφονται αυτά από κάθε δανείστρια τράπεζα (έξοδα φακέλου, δικηγόρου, εγγραφής προσημείωσης υποθήκης κλπ), συνεπώς οι τράπεζες δεν δικαιούνται να μετακυλύουν μονομερώς και εκ των υστέρων στον δανειολήπτη καταναλωτή έξοδα που γίνονται αποκλειστικά και μόνο προς δική τους εξασφάλιση.

Παρόμοιες πρακτικές των τραπεζών με επιβολή εφάπαξ επιβαρύνσεων κατά των δανειοληπτών (όπως "έξοδα χρηματοδότησης", "προμήθεια φακέλου κλπ) με μονομερείς εκ μέρους των τραπεζών τροποποιήσεις των Γενικών Όρων Συναλλαγών (ΓΟΣ), έχουν κριθεί, κατόπιν συλλογικών αγωγών ενώσεων καταναλωτών, παράνομες και καταχρηστικές από τα δικαστήρια (ΕφΑθ 5253/2003, ΠολΠρωτΑθ 961/2007).

- Η επιχειρούμενη εκ μέρους των τραπεζών είσπραξη των ως άνω μη οφειλομένων ποσών εκ μέρους των δανειοληπτών είναι παράνομη και καταχρηστική βάσει του ν. 2251/1994 για την προστασία του καταναλωτή, όπως τροποποιήθηκε με το ν.3587/2007, και των διατάξεων περί αδικαιολόγητου πλουτισμού του άρθρου 904 επ. ΑΚ

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ

Οι αρμοδιότητές της Η Γενική Διεύθυνση Υγείας και Προστασίας των Καταναλωτών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι αρμόδια για ζητήματα που αφορούν στην καθημερινή ζωή κάθε ευρωπαίου πολίτη. Ο κύριος στόχος της Γενική Διεύθυνσης είναι να προωθεί μια καλύτερη ποιότητα ζωής εξασφαλίζοντας υψηλό επίπεδο προστασίας της υγείας (δημόσιας-ιδιωτικής) της ασφάλειας και των οικονομικών συμφερόντων των καταναλωτών. Για την επίτευξη αυτού του γενικού στόχου πραγματοποιούνται νομοθετικές και μη νομοθετικές ενέργειες σε τρεις εμπλεκόμενους τομείς πολιτικής. 1)Πολιτική για τους καταναλωτές (άρθρα 95 και 153 της συνθήκης του Άμστερνταμ) α)Προωθεί την ασφάλεια και άλλων συμφερόντων των καταναλωτών στην εσωτερική αγορά. β)Προτείνει νομοθετικά μέτρα υπέρ των καταναλωτών και συμβάλλει ώστε να εφαρμόζονται ορθά σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. γ)Επιχειρεί να εξασφαλίσει και να εκτιμήσει τα συμφέροντα των καταναλωτών παράλληλα με την Ευρωπαϊκή Ένωση. δ)Στοχεύει να αυξήσει την ικανότητα των καταναλωτών να επιλέγουν ενημερωμένοι μέσω αποτελεσματικών πρωτοβουλιών πληροφόρησης και εκπαίδευσης, και να ενισχύει την εκπροσώπηση των καταναλωτών στη χάραξη πολιτικής της Ε.Ε.2)Δημόσια υγεία (άρθρα 95,152 και 300 της συνθήκης του Άμστερνταμ) α)Να εξασφαλίσει υψηλό επίπεδο προστασία της υγείας του ανθρώπου (κατά την ανάπτυξη όλων των κοινοτικών πολιτικών). β)Να λάβει μέτρα για τη βελτίωση της δημόσιας υγείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, για την πρόληψη των κινδύνων για την υγεία του ανθρώπου. γ)Να παρέχει ανεξάρτητες και διαφανείς εκτιμήσεις των κινδύνων μέσω επιστημονικών επιτροπών της D.G.SANCO.

δ)Να εφαρμόσει το πρόγραμμα Δημόσιας Υγείας (2003-2008).

3)Ασφάλεια των τροφίμων, υγεία των ζώων, καλή διαβίωση των ζώων και φυτο-υγειονομικός τομέας (άρθρα 37,95 και 152 της συνθήκης του Άμστερνταμ)

α)Να εξασφαλίσει υψηλό επίπεδο ασφάλειας των τροφίμων, υγείας και καλής διαβίωσης των ζώων και φυτο-υγειονομίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση με μέτρα παρακολούθησης της παραγωγής «από το αγρόκτημα στο τραπέζι» και ταυτόχρονα να εξασφαλίσει την αποτελεσματική λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.

β)Να διαθέτει αποτελεσματικό σύστημα ελέγχου και αξιολόγησης της τήρησης των προτύπων της Ε.Ε. στους τομείς της ασφάλειας των τροφίμων, της υγείας της καλής διαβίωσης και της διατροφής των ζώων και στο φυτο-υγειονομικό τομέα στο εσωτερικό της Ε.Ε. και σε τρίτες χώρες αναφορικά με τις εξαγωγές τους στην Ε.Ε.

γ)Να διατηρήσει διεθνείς σχέσεις με άλλες χώρες και οργανισμούς, ώστε να εξασφαλίσει την ποιότητα των τροφίμων, την υγεία, την καλή διαβίωση και τη διατροφή των ζώων και το φυτο-υγειονομικό τομέα. δ)Να διατηρήσει σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Αρχή με σκοπό την Ασφάλεια των Τροφίμων και εξασφάλιση της εκτίμησης των κινδύνων με βάση επιστημονικά στοιχεία.

Η παγίδα με τα μηνύματα

Επί σειρά ετών, οι καταναλωτές είχαν να απαντήσουν σε ένα μόνο ερώτημα: να υπογράψουν ένα συμβόλαιο και να αναλάβουν την υποχρέωση να πληρώνουν πάγιο ή να προτιμήσουν το καρτοκινητό. Τώρα το ερώτημα αποκτά και... υποερωτήματα: «αν επιλέξω τη λύση του συμβολαίου, ποια από τις πολλές εναλλακτικές που μου προτείνει η εταιρεία να διαλέξω»;

Στην καθημερινότητά τους, οι συνδρομητές πραγματοποιούν κλήσεις και στέλνουν μηνύματα. Τα πακέτα που κυκλοφορούσαν μέχρι σήμερα, δεν προσέφεραν συνολική απάντηση. Ο καταναλωτής μπορούσε να προαγοράσει χρόνο ομιλίας πληρώνοντας ένα πάγιο κάθε μήνα. Οστόσο, για τα γραπτά μηνύματα, έπρεπε να καταβάλλει περισσότερα χρήματα. Τα νέου τύπου συμβόλαια, που διαθέτουν εδώ και μερικούς μήνες οι εταιρείες κινητής τηλεφωνίας, δίνουν τη δυνατότητα στους καταναλωτές να κάνουν συνδυασμούς.

Ουσιαστικά, ο καταναλωτής καλείται να επιλέξει πόσα χρήματα θέλει να πληρώνει κάθε μήνα στο κινητό του. Το πάγιο στα ευέλικτα προγράμματα ξεκινάει από τα 20 ευρώ και φτάνει μέχρι τα 125 ευρώ. Οσο μεγαλύτερο είναι το ποσό, τόσο περισσότερες είναι οι υπηρεσίες που μπορεί να χρησιμοποιήσει ο πελάτης χωρίς να πληρώσει επιπλέον (σ.σ.: στο κόστος αυτό πρέπει να συμπεριληφθεί και ο φόρος κινητής τηλεφωνίας που κυμαίνεται από 2,4 έως 12 ευρώ ανάλογα με το ύψος του λογαριασμού). Ποιες είναι οι επιλογές που έχει ο συνδρομητής;

Τα πακέτα των Vodafone και Wind λειτουργούν περίπου με τον ίδιο τρόπο. Οποιος επιλέξει το Flexy 20 της Wind ή το Ευέλικτο 20 της Vodafone θα πληρώνει 20 ευρώ τον μήνα. Μπορεί να καταναλώσει αυτό το ποσό για ομιλία. Οπως φαίνεται στον πίνακα, θα φτάσει για 85 λεπτά εξερχόμενων κλήσεων. Επίσης, μπορεί να διαθέσει το ποσό για γραπτά μηνύματα (αντιστοιχεί σε 187 μηνύματα). Μπορεί, επίσης, να κάνει και συνδυασμούς (π.χ. 80 λεπτά ομιλίας και 10 μηνύματα) χωρίς να πληρώσει κάτι παραπάνω. Φυσικά, αν ξεπεράσει τα όρια που φαίνονται και στον σχετικό πίνακα, κάθε λεπτό συνομιλίας ή κάθε μήνυμα θα χρεώνεται επιπλέον. Στην Cosmote, η λογική είναι λίγο διαφορετική. Το πακέτο Multi 26, για παράδειγμα, ζητάει πάγιο 26 ευρώ τον μήνα και επιτρέπει την πραγματοποίηση τηλεφωνημάτων συνολικής διάρκειας 130 λεπτών αλλά και την αποστολή 25 γραπτών μηνυμάτων δωρεάν.

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΜΕ ΥΠΗΡΕΣΙΑΚΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ του ΥΠ. ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ, κ. ΓΙΑΝΝΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ, ΜΕ ΤΙΤΛΟ «Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ»

στην ημερίδα που διοργάνωσε η Γενική Γραμματεία Καταναλωτή, την Τρίτη 18/11/2008 με θέμα «Ο καταναλωτής στην ελληνική και ευρωπαϊκή αγορά»



Αγαπητοί φίλοι, κυρίες και κύριοι,

Θέλω να ευχαριστήσω τους εκλεκτούς ομιλητές της σημερινής μας εκδήλωσης και ιδιαίτερα τους ξένους προσκεκλημένους από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Γαλλία και την BEUC.

Όταν επιλέξαμε το θέμα της ημερίδας που πραγματοποιείται σήμερα, είχαμε στο μυαλό μας δύο πράγματα:

1. την ανάγκη η συζήτηση για τον καταναλωτή να επεκταθεί και να φωτίσει περιοχές και θεματικές που, ενώ στην Ευρώπη αποτελούν αντικείμενο προβληματισμού και ζύμωσης, στην Ελλάδα κρύβονται πίσω από τη σκιά ζητημάτων που, με βάση ένα τουλάχιστον αμφιλεγόμενο σύστημα αξιολόγησης, κρίνονται πιο σημαντικά και κυρίως «πουλάνε» περισσότερο

2. την ευκαιρία να ενημερώσουμε για αναξιοποίητες δυνατότητες, που υπάρχουν για τους Έλληνες καταναλωτές στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και να δούμε τις δυνατότητες αυτές και με τη διάσταση της ευκαιρίας αλλά και με τη διάσταση της παγίδας.

Πιστεύω ότι, τόσο η έρευνα, όσο και οι τοποθετήσεις που έγιναν αλλά και αυτές που θα ακολουθήσουν, δικαιώνουν αυτή μας την επιλογή.


Κυρίες και κύριοι,

Η αγορά της εποχής μας στις μέρες μας ταυτίζεται, όσο ποτέ στο παρελθόν, με την εποχή μας την ίδια, και αυτή η αγορά, όπως και η εποχή μας, έχει ορισμένα πολύ κρίσιμα χαρακτηριστικά.


1. Σήμερα, με φόντο τη μεγαλύτερη, από το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά, χρηματοπιστωτική και ενδεχομένως και οικονομική κρίση που αντιμετωπίζει ο κόσμος, τίθεται σε αμφισβήτηση το σύστημα οργάνωσης της οικονομίας στη βάση της ελεύθερης οικονομίας και του ανταγωνισμού. Η απληστία συγκεκριμένων οικονομικών παραγόντων της αγοράς και η οικονομία του αέρα και του τζόγου με τις συνεχείς προσπάθειες ανισοκατανομής του παραγόμενου πλούτου υπέρ των λίγων και σε βάρος των πολλών, αποτελεί την αιτία αλλά και το αποτέλεσμα αυτής της αντίληψης.
2. Η προστασία από όλους και όλα μοιάζει να έχει γίνει το τελευταίο καταφύγιο πάρα πολλών συμπατριωτών μας. Οι πολίτες για όλα απαιτούν μια ιδιότυπη προστασία. Προστασία που πολλές φορές είναι αδύνατο, μην πω και παράνομο, να εφαρμοστεί με το τρόπο που οι περισσότεροι εννοούν. Έτσι, πολλές φορές, το κράτος βρίσκεται αντιμέτωπο με την απαίτηση να προστατέψει τους πάντες από τα πάντα, με αποτέλεσμα τελικά να μη μπορεί να βοηθήσει κανένα.
3. Το δυνάμωμα των αναδυόμενων αγορών αλλάζει δραματικά πολλά από όσα γνωρίζαμε μέχρι σήμερα στο εμπόριο και την παγκόσμια αγορά.
4. Τα όσα έχουν διαμορφωθεί στην αγορά σήμερα, είναι τα απότοκα μιας δεκαετίας, κατά την οποία η υπερβολική προσφορά χρήματος μέσω του φθηνού τραπεζικού δανεισμού, οδήγησε στην υιοθέτηση καταναλωτικών προτύπων ασύμβατων με το πραγματικό εισόδημα των καταναλωτών.
5. Στη χώρα μας υπάρχουν στρεβλώσεις και αγκυλώσεις που νοθεύουν τον ανταγωνισμό και δεν του επιτρέπουν να λειτουργήσει όπως θα έπρεπε. Το χειρότερο, κάθε συντελεστής της αγοράς είναι αυστηρός και απαιτητικός για τη λήψη μέτρων, μόνον όταν αφορά τους άλλους. Οι επιχειρηματίες λένε για το κράτος και τους καταναλωτές, οι καταναλωτές λένε για το κράτος και τους επιχειρηματίες και το κράτος λέει για τους επιχειρηματίες και τους καταναλωτές.
6. Οι νέες τεχνολογίες και η καινοτομία δημιουργούν μια νέα οικονομία, που με τη σειρά της δημιουργεί όχι μόνο ευκαιρίες αλλά και νέους διαχωρισμούς ανάμεσα σε αυτούς που την κατακτούν και την αξιοποιούν και σε εκείνους που την αντιμετωπίζουν με σύνδρομα φοβικότητας.
7. Το καταναλωτικό κίνημα δεν έχει αποκτήσει την παρέμβαση που οι συνθήκες αλλά και οι ανάγκες απαιτούν.
8. Η αγορά στον τόπο μας διακατέχεται από μια αίσθηση ασυδοσίας, εξέλιξη που χωρίς αμφιβολία βαραίνει και το κράτος, αφού για μεγάλο χρονικό διάστημα επικράτησε στη χώρα μας η φιλοσοφία ότι ο ανταγωνισμός από μόνος του θα μπορούσε να εγγυηθεί την ομαλή λειτουργία της ελεύθερης αγοράς. Η λογική της ελάχιστης παρέμβασης που υιοθετήθηκε από το κράτος την τελευταία δεκαετία, δεν εκτιμήθηκε σωστά ή καλύτερα παρεξηγήθηκε από πολλούς επιχειρηματίες, που μέσα από την ολιγοπωλιακή τους δράση πρόσθεσαν στρεβλώσεις στην αγορά, αλλά και βάρη στον καταναλωτή.

Ο εντοπισμός και η ανάλυση αυτών των χαρακτηριστικών δεν θα έχει καμιά αξία, αν μείνουμε στις διαπιστώσεις. Οι διαπιστώσεις είναι για τους αναλυτές και τους παρατηρητές των γεγονότων.

Από εμάς οι πολίτες απαιτούν δράσεις και πολιτικές.

Στη δική μας προσέγγιση η πολιτική για τον καταναλωτή δεν πρέπει να διαχειρίζεται τα αποτελέσματα των προβλημάτων, αλλά να αντιμετωπίζει τα αίτια. Να παρεμβαίνει στην εξέλιξη των πραγμάτων. Να συγκρούεται με τις στρεβλώσεις και να ανοίγει νέους δρόμους.

Επιπλέον, στην προσέγγιση αυτή, δεν αντιμετωπίζουμε τον καταναλωτή σαν θύμα. Σαν «κακομοίρη». Αυτό, ενδεχομένως, να βόλευε ορισμένους. Ίσως, να έδινε και μια διάσταση τραγωδίας. Όμως, εμείς πιστεύουμε ότι η πολιτική για τον καταναλωτή δεν είναι μια ιστορία χαμένων ευκαιριών. Είναι μια πολιτική, που πάνω και πρώτα από όλα, έχει σημείο αναφοράς τον ίδιο τον καταναλωτή, τις ανάγκες και, κυρίως, τις επιλογές και τη δύναμή του.

Με βάση τα παραπάνω, η πολιτική που εφαρμόζουμε διέπεται από βασικές αρχές:

i. Θεσμική θωράκιση και εφαρμογή των κανόνων για όλους

ii. Δράσεις και πρωτοβουλίες ενημέρωσης

iii. Ενίσχυση και αναβάθμιση του ρόλου του καταναλωτικού κινήματος


Θεσμική θωράκιση και εφαρμογή των κανόνων για όλους.

Στη χώρα μας έχουμε ένα από τα πιο σύγχρονα και ολοκληρωμένα πλαίσια προστασίας του καταναλωτή. Έχουμε, πολλές φορές, αναφέρει τις θεσμικές πρωτοβουλίες και τις στοχευμένες θεσμικές παρεμβάσεις που έχουμε κάνει. Σήμερα, θα ήθελα να αναφερθώ λίγο παραπάνω στα θετικά για τον καταναλωτή αποτελέσματα που είχαν τον τελευταίο καιρό οι παρεμβάσεις μας σε τράπεζες.

Τα αποτελέσματα αυτά ήρθαν, γιατί οι τράπεζες επιχείρησαν να αυξήσουν επιτόκια και συνδρομές με τρόπους καταχρηστικούς, παραβαίνοντας ένα θεσμικό πλαίσιο που δημιουργήσαμε τα τελευταία χρόνια .Για αυτό το θεσμικό πλαίσιο ακούστηκαν κατά καιρούς πολλά. Ότι είναι ανενεργό, ότι δεν προστατεύει, κ.α. Δεν είναι ψέματα ότι υπάρχουν στη χώρα μας, όπως και παντού, κάποιοι που παρανομούν. Άλλο, όμως, αυτό και άλλο να γίνεται μια προσπάθεια απαξίωσης ενός θεσμικού πλαισίου που, αν δεν υπήρχε, δεν θα μας επέτρεπε να γλιτώσουμε σπίτια πολιτών από πλειστηριασμούς, να αναγκάσουμε τις τράπεζες να ακυρώσουν τις αυξήσεις των τελευταίων ημερών και να σταματήσουν να χρεώνουν πολλές από τις προμήθειες που χρέωναν στο παρελθόν.

Φυσικά, για όσους επιμένουν να μην σέβονται αυτούς τους κανόνες, θα υπάρξουν αυστηρές κυρώσεις.

Επιπλέον, πολύ σύντομα θα έχουμε ένα πλήρες και αποτελεσματικό πλαίσιο που θα βάζει κανόνες στο χώρο των εισπρακτικών εταιρειών.

Και, φυσικά, δεν πρόκειται να σταματήσουμε την εφαρμογή όλων των μέτρων, που έχουμε πλέον στα χέρια μας, για τον καλύτερο έλεγχο και εποπτεία της αγοράς, μέτρα που οδήγησαν στην ανάκληση των αυξήσεων πολλών προϊόντων αλλά και σε μειώσεις τιμών.

Δράσεις και πρωτοβουλίες ενημέρωσης.

Επιγραμματικά θα ήθελα να αναφέρω τις ενημερωτικές εκδηλώσεις και τις εκδόσεις μας για:

• τις σχέσεις τραπεζών - καταναλωτών
• τη βιώσιμη κατανάλωση
• τη διατροφή και την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας
• τα καύσιμα
• τη χρησιμοποίηση του διαδικτύου
• τα δικαιώματα των καταναλωτών των ΔΕΚΟ
• τις ετικέτες των προϊόντων
• την αγορά των σχολικών ειδών
• τους εναλλακτικούς παρόχους τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών
• την προστασία της ψυχικής υγείας των ανηλίκων

και, φυσικά, τη σημερινή ημερίδα που στόχο, ανάμεσα στα άλλα, έχει να μιλήσει στους καταναλωτές για μια αγορά 500 εκατομμυρίων ανθρώπων
Ενίσχυση και αναβάθμιση του καταναλωτικού κινήματος

• αύξηση χρηματοδότησης
• πιστοποίηση των ενώσεων
• αναβάθμιση του Εθνικού Συμβουλίου Καταναλωτή και Αγοράς
• δυνατότητα οργάνωσης του καταναλωτικού κινήματος σε ομοσπονδίες και συνομοσπονδίες.

Στόχος μας είναι η δημιουργία ενός καταναλωτικού κινήματος που θα είναι ενεργό και δραστήριο όλο το χρόνο και δεν θα έχει αποσπασματικό και επετειακό χαρακτήρα. Ένα καταναλωτικό κίνημα που με τη δράση, τη φρεσκάδα και τον ρεαλισμό των επιχειρημάτων και των προτάσεών του, θα μπορεί να εμπνεύσει πολύ μεγαλύτερες ομάδες πολιτών από αυτές που το παρακολουθούν σήμερα.

Κυρίες και κύριοι,

Βρισκόμαστε σε μια εποχή παρατεταμένης αβεβαιότητας.
Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, πρέπει να βρούμε τρόπους για να δώσουμε στις αγορές και στους καταναλωτές αυτοπεποίθηση.

Η απάντηση των αναγκών στην αγορά της εποχής μας δεν είναι, δεν μπορεί να είναι, ούτε ο ασφυκτικός κρατικός παρεμβατισμός, ούτε η φαντασίωση του ότι ο ανταγωνισμός μπορεί να λειτουργήσει σαν αυτόματος πιλότος.

Αν, σήμερα, βρισκόμαστε σε μια τόσο δύσκολη κατάσταση, ίσως και να οφείλεται στο ότι είναι συχνά δύσκολο να πείσεις ανθρώπους να αλλάξουν, όταν τα πράγματα πάνε ομαλά.

Σήμερα, κανείς δεν μπορεί να μιλήσει για ομαλότητα στην αγορά.

Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι χρειάζεται πανικός και υπεραπλουστεύσεις. Αντίθετα, εδώ πρέπει να μιλήσει η πολιτική στην κορυφαία της στιγμή, τη δημιουργία μιας νέας κατάστασης. Η ιστορία των επαναστάσεων των οικονομικών και πολιτικών μετασχηματισμών, των μεγάλων μεταρρυθμίσεων μας επιβεβαιώνει ότι υπάρχει πάντα ένα οριακό σημείο καμπής, ένας βασικός κρίκος που, αν τον ανακαλύψεις και τον τραβήξεις, θα διεγείρεις μια ακολουθία γεγονότων, μια αλυσιδωτή αντίδραση, η οποία θα πολλαπλασιάσει άπειρες φορές την αρχική σου κίνηση.

Και η αρχική μας κίνηση πρέπει να είναι η αλλαγή του καταναλωτικού μας προφίλ.
Η ιεράρχηση των αναγκών και των προτεραιοτήτων μας.
Η στροφή στην πραγματική οικονομία.
Εκείνη που έχει συγκεκριμένο αντικείμενο δουλειάς και, κυρίως, συγκεκριμένο παραδοτέο.

Κυρίες και κύριοι,

Κάθε εποχή έχει τις λύσεις της, τις μεγάλες, αποφασιστικές και καθοριστικές λύσεις.

Νόμοι υπάρχουν, αλλά πάλι κάτι εξακολουθεί να λείπει. Χρειάζεται να τονώσουμε την εμπιστοσύνη των πολιτών στους νόμους, τονώνοντας τη σιγουριά τους για τους μηχανισμούς ασφαλείας και υπεράσπισης των δικαιωμάτων τους.

Θέλουμε θεσμούς που θα δίνουν αυτοπεποίθηση στους καταναλωτές.

Πρέπει να εμπνεύσουμε στους πολίτες αυτοπεποίθηση και εμπιστοσύνη, για να αξιοποιήσουν την εσωτερική αγορά.

Να ενθαρρύνουμε την ίδια την αγορά να προστατεύσει τον καταναλωτή.

Ανταγωνιστικότητα και καταναλωτές πάνε μαζί.

Όταν οι αγορές λειτουργούν σωστά, έχουμε καλύτερη ποιότητα και καλύτερη τιμή.

Τελικά, η πολιτική για τον καταναλωτή δεν είναι μόνο θέμα νόμων, αλλά ένα καλά ισορροπημένο πλέγμα νόμων αρχών και αξιών.

ΥΠΑΝ: Καλεί τη Eurobank να πάρει πίσω τις αυξήσεις των επιτοκίων στις κάρτες

Την απάλειψη των καταχρηστικών όρων που εμπεριέχονται στις συμβάσεις πιστωτικών καρτών, που σχετίζονται με μονομερείς τροποποιήσεις των όρων των συμβάσεων και οδηγούν στις αυξήσεις των επιτοκίων, ζητούν από τη Eurobank με επιστολή τους ο υφυπουργός Ανάπτυξης, Γιώργος Βλάχος και ο Γενικός Γραμματέας Καταναλωτή, Γιάννης Οικονόμου.

H επιστολή έχει ως εξής:

ΠΡΟΣ

Κο Ξενοφώντα Νικήτα

Πρόεδρο της Τράπεζας EFG EUROBANK ERGASIAS,

Α. Όπως προκύπτει από το περιεχόμενο κειμένου προσυμβατικής ενημέρωσης έκδοσης πιστωτικής κάρτας, που απευθύνετε σε ιδιώτες, και το οποίο έχετε ανηρτημένο σε ηλεκτρονική μορφή στην ιστοσελίδα που τηρεί επικαιροποιημένη η τράπεζα στο διαδίκτυο, περιγράφονται οι γενικοί όροι συναλλαγών που εμπεριέχονται στο κείμενο της προκείμενης σύμβασης που θα κληθούν να υπογράψουν οι πολίτες - καταναλωτές σε περίπτωση που θελήσουν να εκδώσουν πιστωτική κάρτα.

Συγκεκριμένα, όπως αναφέρεται στην περιγραφή της σύμβασης, όσον αφορά το επιτόκιο, εμπεριέχεται αυτολεξεί ο εξής όρος :

"Σε περίπτωση που Τράπεζα δεν μεταβάλει τα επιτόκια της σύμβασης έναν ημερολογιακό μήνα, παρά τη Μεταβολή του Δείκτη, αυτή δύναται την τελευταία ημέρα του επόμενου ημερολογιακού μήνα, εφ΄ όσον δεν υπάρχει Μεταβολή του Δείκτη κατά τα ανωτέρω, να αποφασίσει τη μεταβολή αυτών - κατ΄ ανώτατο όριο - μέχρι του ύψους του 200% της τελευταίας αυτής Μεταβολής του Δείκτη."

Σε άλλο σημείο του ηλεκτρονικού κειμένου αναφέρεται, συμπληρωματικά ο εξής όρος :
"Η Τράπεζα, λαμβάνοντας υπ΄ όψιν ότι κάθε Μεταβολή του Δείκτη αντικατοπτρίζει το κόστος του χρήματος για την Τράπεζα και σταθμίζοντας τον ειδικό και συνολικό κίνδυνο που αναλαμβάνει και τις εκάστοτε συνθήκες της αγοράς και του ανταγωνισμού, διατηρεί το δικαίωμα είτε να μη μεταβάλλει καθόλου τα επιτόκια της σύμβασης, είτε να μεταβάλλει αυτά καθ΄ ύψος μικρότερο της Μεταβολής του Δείκτη."

Β. ΙΣΧΥΟΝ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
Σύμφωνα με τον ν. 2251/1994 " Προστασία των καταναλωτών", και ειδικότερα, το άρθρο 2 περί καταχρηστικών γ.ο.σ. παρ. 7 περίπτωση ια' ορίζεται ότι : " Σε κάθε περίπτωση, καταχρηστικοί είναι ιδίως οι όροι που:…ια) χωρίς σπουδαίο λόγο αφήνουν το τίμημα αόριστο και δεν επιτρέπουν τον προσδιορισμό του με κριτήρια ειδικά καθορισμένα στη σύμβαση και εύλογα για τον καταναλωτή,..".

Σύμφωνα με την με αριθμό Ζ1-798/ 2008 (ΦΕΚ 1353/Β/11.07.2008) υπουργική απόφαση περί απαγόρευσης αναγραφής Γενικών Όρων Συναλλαγών που έχουν κριθεί καταχρηστικοί με αμετάκλητες δικαστικές αποφάσεις, η οποία εκδόθηκε κατόπιν νομοθετικής εξουσιοδότησης του άρθρου 13 παρ. 21 του ν. 3587/2007 (ΦΕΚ 152/Α΄/ 10.07.2007) που τροποποίησε και συμπλήρωσε τον ν. 2251/1994 περί προστασίας των καταναλωτών, και ειδικότερα, την παρ. 2 εδάφιο β΄ αυτής, ορίζεται ότι απαγορεύεται η αναγραφή σε συμβάσεις πιστωτικών καρτών όρου "… που προβλέπει ότι ο συμβατικός τόκος με τον οποίο θα χρεώνεται ο λογαριασμός του κατόχου πιστωτικής κάρτας στις περιπτώσεις τμηματικών εξοφλήσεων (καταβολών σε δόσεις) μπορεί να μεταβάλλεται από το Πιστωτικό ίδρυμα, χωρίς να καθορίζονται κριτήρια ειδικά εκ των προτέρων, ορισμένα και εύλογα για τον καταναλωτή".

Περαιτέρω, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην πράξη του Διοικητή της ΤτΕ 2501/2002 σχετικά με την ενημέρωση των συναλλασσόμενων με τα πιστωτικά ιδρύματα σε συνδυασμό με την ΕΤΠΘ 178/2004, καθορίζεται, αφενός, ότι η ελάχιστη ενημέρωση στις χορηγήσεις δανειακών συμβάσεων με κυμαινόμενο επιτόκιο πρέπει να αναφέρεται το γενικό επιτόκιο αναφοράς, σαφώς προσδιοριζόμενο με βάση τα ισχύοντα επιτόκια των χρηματαγορών, τις περιόδους ισχύος τους, καθώς και πληροφόρηση σχετικά με βασικούς παράγοντες, η ενδεχόμενη μεταβολή των οποίων θα επηρεάσει το συνολικό κόστος του αντίστοιχου δανείου , π.χ. παρεμβατικά επιτόκια Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Αφετέρου, καθορίζεται ότι η μεταβολή του κυμαινόμενου επιτοκίου συνδέεται αποκλειστικά με δείκτες γενικού ευρέως προσβάσιμου επιτοκιακού χαρακτήρα, όπως παρεμβατικά επιτόκια της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, euribor, απόδοση ομολόγων κλπ., οι οποίοι πρέπει να αναφέρονται ρητά στη σύμβαση.

Τέλος, στην ίδια απόφαση της ΕΤΠΘ καθορίζεται ότι η πρόβλεψη στη σύμβαση της δυνατότητας μονομερούς τροποποίησής της από το πιστωτικό ίδρυμα οφείλει να συνοδεύεται από τον καθορισμό ειδικών και εύλογων κριτηρίων.

Από το πλέγμα των ως άνω θεσμικών κανόνων προκύπτει με σαφήνεια ότι απαγορεύεται, σε κάθε περίπτωση, στον προμηθευτή να προβαίνει στη μονομερή τροποποίηση όρων, και δη επιτοκίου, σε συμβάσεις πιστωτικών καρτών στις περιπτώσεις τμηματικών καταβολών, χωρίς να καθορίζονται κριτήρια ειδικά εκ των προτέρων, ορισμένα και εύλογα για τον καταναλωτή. Όπως, άλλωστε, έχουν κρίνει και τα δικαστήρια, ως ειδικά, ορισμένα και εύλογα για τον καταναλωτή κριτήρια εννοούνται η παράθεση σχετικού μαθηματικού τύπου για τον τελικό υπολογισμό της επιβάρυνσης που επωμίζεται ο τελευταίος, τα χρονικά σημεία μεταβολών, τα σημεία αναφοράς, όπως π.χ. επιτόκιο ΕΚΤ ή euribor, αυξανόμενο ή μειούμενο, αντιστοίχως, συν περιθώριο κέρδους, ώστε να μπορεί ο καταναλωτής, με εύληπτο και σαφή τρόπο, να προσδιορίζει την οικονομική επιβάρυνση που επωμίζεται. Αυτό αφορά κανόνες διαφάνειας που οφείλει να τηρεί ο προμηθευτής, ώστε να προκύπτει με σαφήνεια και ξεκάθαρα στον καταναλωτή το πρόσθετο οικονομικό βάρος που καλείται ο τελευταίος να αναλάβει στο μέλλον, προκειμένου να μπορεί να σχηματίζει ασφαλή άποψη για το ποια είναι η προσφορότερη γι αυτόν τελική επιλογή, μέσα από σύγκριση άλλων ομοειδών προϊόντων, σε συνάρτηση με τα οικονομικά του συμφέροντα.

Άλλωστε, η φιλοσοφία του κοινοτικού δικαίου σε ανάλογα θέματα για την προστασία του καταναλωτή, έχει ως κεντρικό πυρήνα το μέσο καταναλωτή, ο οποίος, με την βασική προϋπόθεση ότι έχει τη διαφανή πληροφόρηση στα ζητήματα αυτά, δρα ορθολογικά επιλέγοντας την πιο συμφέρουσα οικονομικά λύση για την τσέπη του.

Με βάση τα παραπάνω κατά τη δική μας άποψη είναι σαφές ότι στην προκείμενη περίπτωση έχουμε παραβίαση τόσο των κανόνων διαφάνειας, όσο και των διατάξεων της ΥΑ Ζ1-798/ 2008 (ΦΕΚ 1353/Β/11.07.2008) περί καταχρηστικών γ.ο.σ, για τους εξής λόγους :

Δεν ακολουθείται η αντίστοιχη μείωση στο επιτόκιο της κάρτας, ως όφειλε να γίνει ακολουθώντας το επιτόκιο αναφοράς που ισχύει στην εξεταζόμενη περίπτωση, εδώ Euribor, ως σημείο αναφοράς υπολογισμού του επιτοκίου και όπως ορίζει η ως άνω ΥΑ - Αντίθετα παρατηρείται αύξηση στο διαμορφούμενο τελικό ποσοστό, και έτσι ο καταναλωτής δεν ωφελείται οικονομικά.

Η δυνατότητα μεταβολής του συμβατικού επιτοκίου σε ποσοστό έως 200% σε σχέση με το επιτόκιο αναφοράς - Euribor , όπως ορίζει ο πρώτος ανωτέρω όρος, εμφανίζει έντονη αοριστία, καθώς δεν προσδιορίζεται με ποιες προϋποθέσεις το συμβατικό επιτόκιο θα μεταβληθεί έως και 200% σε σχέση με το επιτόκιο αναφοράς, ούτε για ποιο λόγο καθίσταται δικαιολογημένη αυτή η μεταβολή τέτοιου ύψους, με αποτέλεσμα να μη γνωρίζει ο καταναλωτής εν τέλει με τί ποσό θα επιβαρυνθεί, για ποιο λόγο και σε τι κάλυψη ζημίας της τράπεζας θα αντιστοιχεί αυτό.

Η Τράπεζα επιφυλάσσει για τον εαυτό της το ευχερές δικαίωμα να μην προβαίνει στις αντίστοιχες προσαρμογές συμβατικού επιτοκίου σύμφωνα με το επιτόκιο αναφοράς, όταν εκείνη το κρίνει και για τους αόριστους λόγους που προβάλει και αφορούν τις εκάστοτε επικρατούσες συνθήκες χρηματαγοράς, με αποτέλεσμα, οι καταναλωτές να μην επωφελούνται της αντίστοιχης πτώσης των επιτοκίων, όπως συμβαίνει τελευταία με το επιτόκιο αναφοράς, εδώ Euribor.

Εισάγονται ως πρόσθετα αόριστα κριτήρια τελικού υπολογισμού επιτοκίου διάφοροι οικονομικοί δείκτες εκτίμησης πιστωτικού κινδύνου και επισφάλειας της αγοράς, όπως κόστος διαχείρισης χρήματος ή οι εκάστοτε επικρατούσες συνθήκες αγοράς, οι οποίοι απέχουν μακράν από τον κοινό νου και το γνωστικό πεδίο του μέσου καταναλωτή, ο οποίος μη κατέχοντας την τεχνογνωσία των τραπεζών καλείται να παρακολουθεί με γνώσεις οικονομολόγου υψηλού επιπέδου, που δεν κατέχει, να συνδιαλλαγεί και να δεσμευτεί σε όρους που δεν μπορεί εξ αρχής να προσδιορίσει, να εκτιμήσει και να υπολογίσει τι τελικό κόστος θα του επιφέρουν.

Με την επίμαχη αύξηση επιτοκίων έχουμε στην ουσία μία μετακύλιση του κόστους χρήματος από τις τράπεζες στους καταναλωτές, με ό,τι αυτό συνεπάγεται, δεδομένου ότι η χορήγηση πίστωσης μέσω πιστωτικών καρτών αποτελεί μία ευρέως διαδεδομένη μορφή δανεισμού και καταλαμβάνει ένα μεγάλο όγκο καθημερινών συναλλαγών

Συνεπώς, οι επίμαχοι όροι ελέγχονται για καταχρηστικότητα λόγω παραβίασης των κανόνων διαφάνειας για τους παραπάνω λόγους.

Ειδικότερα, η μεταβολή του συμβατικού επιτοκίου επί τη βάσει του ποσοστού 200%, καθώς και η μη προσαρμογή του σύμφωνα με το επιτόκιο αναφοράς, εδώ Euribor, ώστε να επωφελούνται οι καταναλωτές ιδίως στην περίπτωση της μείωσης του τελευταίου, ελέγχονται κατά νόμο ως καταχρηστικές λόγω αδιαφάνειας, τόσο στα πλαίσια του δικαίου περί προστασίας των καταναλωτών, και ιδιαίτερα, της ΥΑ Ζ1-798/ 2008 (ΦΕΚ 1353/Β/11.07.2008) υπουργικής απόφασης περί απαγόρευσης αναγραφής Γενικών Όρων Συναλλαγών που έχουν κριθεί καταχρηστικοί με αμετάκλητες δικαστικές αποφάσεις, όσο και με τις πράξεις του Διοικητή της ΤτΕ 2501/2002 και ΕΤΠΘ 178/2004.

Επιπλέον, θα θέλαμε να τονίσουμε ότι στην παρούσα φάση, με την αβεβαιότητα και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι δανειολήπτες από τη μια, και με την συζήτηση που εξελίσσεται γύρω από το θέμα ενίσχυσης των τραπεζών από την άλλη, είναι τουλάχιστον άστοχο να επιχειρείται, με το τρόπο που επιχειρείται, από την πλευρά της τράπεζας περαιτέρω επιβάρυνση των καταναλωτών.

Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα οφείλουν να ξεκαθαρίσουν: ή έχουν ανάγκη ενίσχυσης προκειμένου να μην αντιμετωπίσουν προβλήματα με τη διεθνή χρηματοπιστωτική κρίση, οπότε μπορούν να ενταχθούν στις ρυθμίσεις της κυβέρνησης, ή έχουν επάρκεια και είναι ισχυρά, οπότε δεν υπάρχει κανένας λόγος, ειδικά αυτήν την περίοδο, να επιβαρύνουν παραπάνω τους καταναλωτές.

Με βάση όλα τα παραπάνω σας καλούμε να απαλείψετε τους καταχρηστικούς αυτούς όρους που εμπεριέχονται στις εν λόγω συμβάσεις και οι οποίοι οδηγούν στις αυξήσεις των επιτοκίων.


Με εκτίμηση,

Ο Υφυπουργός Ανάπτυξης, Γιώργος Βλάχος
Ο Γενικός Γραμματέας Καταναλωτή, Γιάννης Οικονόμου